امتیاز دادن

استاد عباس سحاب

زادروز ۱۳۰۰
تفرش
درگذشت ۱۴ فروردین ۱۳۷۹
تهران
ملیت ایرانی
نهاد مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب
نقش‌های برجسته بنیان‌گذاری نقشه‌نگاری نوین در ایران
شادروان استاد عباس سحاب، بنیانگزار موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، در سوم دی ماه ۱۳۰۰ خورشیدی در «فم» تفرش به دنیا آمد. پدرش استاد ابوالقاسم سحاب از دانشوران زمانه‌ی خود با آثار بسیار در زمینه‌های تاریخی‏، جغرافیایی، دینی، فرهنگی و هنری بود. تألیفات وی به حدود ۷۰ جلد می‌رسد.

استاد عباس سحاب در خانواده‌ای فرهنگی در تهران، تحصیلات متوسطه و دانشگاهی خود را در رشته هنرهای زیبا گذراند و در حالی که نقشه‌نگاری خود ساخته و نامدار می‌شد، نخستین مؤسسه‌ی جغرافیایی و کارتوگرافی (نقشه نگاری) را با راهنمایی و کمک پدر دانشمندش در سال ۱۳۱۵ خورشیدی (۱۹۳۶ میلادی) در ایران بنیان نهاد.

وی از زمان تحصیل، بیشتر اوقات خود را صرف ترسیم، تولید، تکثیر و چاپ نقشه و رواج کاربرد آن در جامعه می‌کرد. وی می‌کوشید مردم را بیش از پیش با نقشه و جغرافیا آشنا سازد و با نیروی معجزه‌آسای عشق به کار و با اندیشه‌ی اعتلا و پیشرفت ایران، توانست بیش از ۱۵۰۰ اثر ارزنده از خود باقی گذارد. به حق می‌توان گفت دانش آموخته‌ای در ایران نیست که اثری از استاد عباس سحاب ندیده و نداشته باشد و یا دست کم با نام سحاب آشنا نباشد.

مهندس عباس سحاب از کودکی عاشق هنر بود. خوب نقاشی می‌کرد و تابلوهای بسیاری از او به یادگار مانده است. از سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۵ بر پایه‌ی مطالعه، بررسی و سفرهای پژوهشی به حدود سی هزار روستا در سراسر کشور، دست به کار و کوشش برای تهیه و ترسیم نقشه‌های مناطق گوناگون شد. نقشه‌های استان‌های تهران، اصفهان، مازندران حاصل این کوشش‌ها است.

وی به تهیه‌ی نقشه‌ی شهرهای بزرگ ایران مانند تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، اهواز و بیشتر استان‌های کشور نیز اقدام کرد. همچنین کار ترسیم و تولید نقشه‌های خاورمیانه و کشورهای این منطقه مانند افغانستان، پاکستان، ترکیه، عراق، عربستان و کویت را با کیفیتی مطلوب و زیبا، طی سال‌های ۱۳۴۰-۱۳۳۷ به سبک ویژه خویش پیش برد.

در سال ۱۳۳۹ موفق شد نخستین نمایشگاه نقشه‌های جغرافیایی را در دانشسرای تهران برگزار کند که در آن شمار زیادی از بنیادهای بزرگ جغرافیایی جهان شرکت کرده بودند. همچنین در سال‌های بعد، آثار خود و دیگر مراکز جغرافیایی را در سه نمایشگاه بر پا شده در تهران، اصفهان و آبادان به نمایش گذاشت.

در فاصله سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ علاوه بر فراهم نمودن دوره‌ی نقشه‌های آموزشی برای مدارس کشور و نقشه‌های موضوعی ایران، اطلس‌های جغرافیایی، تاریخی، کتاب‌های راهنما و مرجع، «اطلس نقشه‌های جغرافیایی و اسناد تاریخی درباره خلیج فارس» را گردآوری و منتشرکرد. آنگاه از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۷۸ توفیق یافت دوره‌ی نقشه‌های تاریخی ایران را از سلسله هخامنشیان تا دوره‌ی زندیه، تنظیم و به چاپ برساند.

از ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۹ استاد سحاب علاوه بر کارهای جاری، به طور به جدی به ادامه و تکمیل کار گردآوری و پدید آوردن مهمترین اثر خود پرداخت؛ اثری در بیست جلد با عنوانِ اطلس چهارده قرن هنر اسلامی. نخستین جلد از این اثر به دفتر خوشنویسی اختصاص داشت که در سال ۱۳۸۱ توسط فرزندانش منتشر شد.

او بنیانگزار دانش نقشه نگاری (کارتوگرافی) به شیوه‌ی نوین در ایران است و از سوی دیگر، یکی از آخرین بازماندگان نسل نقشه نگاران قدیمی و صاحب سبک در جهان است. وی نخستین تهیه کننده کُره جغرافیایی به زبان فارسی، مولف و ناشر صدها اطلس و نقشه جغرافیایی و کارهای پژوهشی در حوزه جغرافیا است.

استاد سحاب از اعضای فعال انجمن جهانی کارتوگرافی (I.C.A.) بود و در بیشتر همایش‌های جهانی که در کشورهای گوناگون تشکیل می‌شد، شرکت می‌جست. وی همچنین در سفرهای خود از دانشگاه‌ها و مراکز علمی و محافل فرهنگی جهان به ویژه بنیادهای جغرافیایی بازدید می‌کرد و با شخصیت‌های جهانی در زمینه‌ جغرافیا دیدار و تبادل نظر می‌کرد.

علاوه بر مؤسسه‌ی جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب و چاپخانه جغرافیایی سحاب، یادگار و میراث فرهنگی دیگری نیز از استاد برجای مانده و آن کتابخانه‌ی جغرافیایی سحاب است که پدر ایشان پیش از تاسیس موسسه سحاب آن را برپا کردند و استاد  نیز در طول عمر پربار خویش با گردآوری منابع فراوان در این حوزه‌ی گسترده در جهت هر چه غنی‌تر کردن آن کوشش کرد. این کتابخانه‌ی تخصصی هم اکنون دارای چندین هزار جلد کتاب و تقریباً به همین اندازه نشریات ادواری جغرافیا و نیز بیش از ۲۰ هزار عنوان نقشه از ایران و جهان است.

استاد سحاب در ۱۴ فروردین ۱۳۷۹ دیده از دنیا فرو بست و در قطعه هنرمندان و دانشمندان ایران در بهشت ‌زهرا (تهران) به خاک سپرده شد.

پس از درگذشت استاد سحاب، مراسم بزرگداشت ایشان در بسیاری از دانشگاه ها و مراکز علمی و فرهنگی کشور برگزار گردید. از زندگی استاد سحاب نیز فیلمی در زمان حیات‌شان توسط گروه دانش و فرهنگ شبکه یک سیما در سال ۱۳۷۶ ساخته شده است که در موسسه سحاب قابل دسترسی است.

هم اکنون مؤسسه‌ی جغرافیایی سحاب را فرزند ارشد وی، محمدرضا سحاب به همراه نسل چهارم خانواده سحاب با پیروی از هدف‌های او اداره می‌کنند.

image012کتاب زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی دانشمند فقید استاد عباس سحاب “پدرکارتوگرافی ایران” توسط انجمن مفاخر فرهنگی درسال ۱۳۸۰ چاپ و منتشر شده است.

اشتراک این خبر در :