امتیاز دادن

استاد عباس منظوری

ادیب وخوشنویس برجسته  تفرش و استان مرکزی
استاد عباس منظوری حقیقی فرزند استاد علی منظوری حقیقی در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۳۳۸ و ۱۳۳۹ هجری قمری در تفرش متولد شد ولی در هنگام شیر‌خوارگی در آغوش مادر مهربان خود، همراه با پدر ارجمند به تهران رفت و تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در این شهر به پایان رساند و در همین شهر هم سر و سامانی یافت . وی بنا به توصیه پدر(مرحوم استاد علی منظوری حقیقی خوشنویس معروف مجلس شورا) به استخدام اداره امور قانونگذاری مجلس شورا درآمد و پس از فوت پدر(۱۳۲۹) جانشین او گردید . کلیه گزارش‌ها و نوشته‌های مهم که باید با خط خوش و واضح نوشته شود به خط او تحریر و ترقیم می‌شد و این استاد هنرمند علاوه بر آن متجاوز از سی کتاب و رساله و حتی کتب درسی مربوط به کشور افغانستان را کتابت کرده است .
استاد منظوری از همان زمان تحصیل، نزد پدر هنرمندش تعلیمات و قواعد اولیهٔ خط و خوشنویسی را آموخت و پس از کسب مقدمات هنر خوشنویسی، مراحل تکمیلی این هنر را تحت نظر استاد علی منظوری، تا کسب درجه ممتاز در هنر خوشنویسی ادامه داد و بعد از وفات پدر، برای تکمیل هنر خود مدت‌ها در محضر استاد علی اکبر کاوه، استاد سیدحسن میرخانی و استاد محمد تقی حاتمی مشق کرد، وی تا آنجا پیش رفت که از استادان خود پیشی گرفت و به مشق خط از روی خطوط عمادالکتاب و میرزای کلهر پرداخت و پس از آن به صورت تخصصی در زمینه خط نستعلیق و خط شکسته طی طریق را ادامه داد تا در این خطوط، مهارتی کم نظیر یافت . البته ناگفته نماند صاحب نظران به دلیل ویژگی‌های فنی، ایشان را به صورت غیر مستقیم یکی از شاگردان عمادالکتاب (استاد محمد‌حسین سیفی قزوینی) به شمار می‌آورند .منظوری در نوشتن خط نستعلیق ماهر، توانا و شکسته تحریرش نیز زیباست و آثار خطی فراوانی از وی به چاپ رسیده که اکثراً در دسترس می‌باشند . وی علاوه بر هنر خوشنویسی، در ادبیات، تاریخ، فن بیان و تفسیر قرآن نیز تبحر و تسلطی کامل داشت و با استفاده از این توانائی‌ها توانست تصحیح و کتابت و انتشار بیش از سی جلد از آثار بزرگان شعر و عرفان را به انجام برساند. البته کتابت کلام‌الله مجید که خود افتخاری مخصوص و ویژه برای این هنرمند و ادیب استان مرکزی می‌باشد جدای از دیگر فعالیت‌های ایشان است .
استاد معمولاً با چشم و ابروی مشکین و چهره باز و خندان که حاکی از مهر و محبت درونی همگانی و توکل به خداوند متعال و صبر و حوصله فراوانی می‌باشد از پشت عینک دوربین خود افراد را نگاه می‌کرد و سپس در اندک زمانی بر روی زانو و به مدد دست، روی کاغذ سفید و الوان، خطوطی را به رسم قدما اعم از نستعلیق، شکسته، خفی، جلی، تحریر و ترسیم می‌نمود و به دوستان و رفقای آنان و حتی اشخاص بیگانه که با وی کوچکترین آشنایی و شناسایی ندارند تقدیم می‌کرد و به این وسیله دوستان فراوانی برای خویش پیدا می‌نمود.
این هنرمند دست و دل باز در سلک آن دسته از درویشان واقعی است که با داشتن گنجینه‌ی قناعت، احتیاج را تا حد امکان از خلق خدا قطع نموده و دست نیاز به درگاه باری تعالی دراز کرده‌اند، وی وقتی کسی را می‌دید که این معانی را درک می‌کرد به قدری خوشحال می‌شد که می‌خواست جان خود را فدای او کند!
در پیدایش انگیزه خوشنویسی خود، از استاد منظوری نقل شده که می‌گفت «وقتی که در مدرسه ابتدایی بودم روزی پدرم مرا برای دیدار استادمحمد‌حسین سیفی قزوینی عماد‌الکتاب به منزل او که در خیابان آقا شیخ هادی قرار داشت و جمعه‌ها از واردین پذیرایی می‌کرد همراه برد، فصل زمستان بود، کوچه‌ها و خیابان‌ها پر از گل و لای بود و در معبر ما که راه نسبتاً طولانی بود از آسفالت خبری نبود، من هم قبلاً سطری نوشته بودم و به محض ورود، خدمت استاد تقدیم کردم با اینکه جمع زیادی درک محضرش را می‌کردند، ایشان با کمال حوصله به من که کودک‌ نورسی بودم تعلیم دادند و همین محبت جوانمردانه او باعث شد که در این راه قدم برداشتم و عشق و شوق زائد‌الوصفی در من ایجاد شد و بدواً ‌نزد پدر و بعداً نزد آقای علی‌اکبر کاوه استاد خط ممارست نموده و از محفل پر برکت آقایان میر‌حسن میرخانی و محمد تقی حاتمی درک فیض کردم تا توانستم از این هنر بهره‌مند شوم و حال معتقدم هر کس باید منشا اثری باشد و به مردم خدمت کند تا خالق بزرگ از او راضی باشد» .
این خوشنویس عارف و ادیب عاشق سرانجام در روز دوشنبه هشتم دی‌ماه ۱۳۸۲ هجری شمسی برابر با پنجم ذی‌القعده ۱۴۲۴ هجری قمری جان را به جان‌آفرین تسلیم نمود و از این جهان‌خاکی به جهان‌افلاکی رخت بربست . در سوم دی‌ماه ۱۳۸۳ به مناسبت اولین سالگرد خاموشی این ادیب هنرمند مراسمی از طرف دانشگاهیان و دوستداران علم و ادب و همچنین اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی در تفرش برگزار شد و بزرگان علم و هنر نیز با حضور خود یاد استاد عباس منظوری حقیقی را گرامی داشته وخاطرات وی را زنده نمودند .
برخی از آثار استاد :
۱ – تصحیح، مقدمه و خوشنویسی کتاب یوسف و زلیخا از خاوری شیرازی چاپ انتشارات نوید در ۴۸۴ صفحه
۲ – تصحیح، مقدمه و خوشنویسی کتاب دیوان شمس مغربی چاپ انتشارات کتابفروشی اسلامیه در ۱۶۰ صفحه
۳ – خوشنویسی کتاب گفتار پیر طریقت چاپ انتشارات اقبال در ۲۷۶ صفحه
۴ – خوشنویسی کتاب رباعیات حکیم عمر خیام چاپ انتشارات اقبال در ۱۶۰ صفحه
۵ – خوشنویسی کتاب رباعیات اصیل حکیم عمر خیام چاپ انتشارات اقبال در ۶۴ صفحه
۶ – خوشنویسی کتاب رباعیات خیام و دیوان بابا طاهر عریان چاپ انتشارات اقبال در ۱۷۶ صفحه
۷ – خوشنویسی کتاب دیوان حافظ چاپ انتشارات اقبال در ۳۷۰ صفحه
۸ – خوشنویسی کتاب بوستان سعدی چاپ انتشارات اقبال در ۳۳۶ صفحه
۹ – خوشنویسی کتاب رباعیات ابوسعید ابوالخیر چاپ انتشارات اقبال در ۱۱۴ صفحه
۱۰ – خوشنویسی کتاب مناجات خواجه عبدالله انصاری چاپ انتشارات اقبال در ۸۸ صفحه
۱۱ – خوشنویسی رساله عرفان‌الحق صفی‌علیشاه چاپ انتشارات اقبال در ۱۴۰ صفحه
لازم به ذکر می‌باشد این هنرمند برجسته در خاندانی اهل علم و هنر لحظه‌های عمر را طی کرده بود که در اینجا بسیار شایسته است تنی چند از این خاندان هنرمند به صورت مختصر معرفی شوند :
* – استاد علی منظوری حقیقی از خوشنویسان برجسته خط نستعلیق فرزند کربلائی شاه‌اویس در سال ۱۲۶۴ هجری شمسی برابر با سال ۱۳۰۳ هجری قمری درمحله خلچان تفرش متولد شد. وی پس از کسب مقدمات هنر خوشنویسی، مراحل تکمیلی این هنر را تحت نظر میرزا سیدحسین خوشنویس تفرشی تا کسب درجه ممتاز در هنر خوشنویسی ادامه داد . بعد از مدتی آوازه حسن خط و مهارت وی در خوشنویسی زبانزد خاص و عام شد و در نتیجه وی در مدارس تفرش، اراک، نجف‌آباد اصفهان، شهریار، ایوان‌کی و دماوند و همچنین در منازل اعیان و اشراف به تعلیم کودکان و نوجوانان مشغول شد . شهرت و سجایای اخلاقی او باعث گردید شاگردان زیادی از هنر و فضائل اخلاقی او بهره‌مند شوند .
استاد منظوری بعدها در تهران نیز به کتابت و قطعه نویسی اشتغال یافت تا اینکه توانست در سال ۱۳۰۰ شمسی با سمت خوشنویسی به استخدام اداره تقنینیه(قانونگذاری) مجلس شورا درآید و بدین صورت او از دوره چهارم مجلس تا زمان فوت در استخدام مجلس شورای ملی بود و در این دوره با استاد محمد‌حسین سیفی قزوینی (عمادالکتاب) که فرمان‌نگار دربار بود ارتباط یافت و توانست از تجربیات این خوشنویس هنرمند بهره‌ور شود و نهایتاً این ارتباط منجر به تغییر سبک استاد منظوری شد بدین صورت که او در ابتدا در این هنر پیرو سبک استاد میرزا غلامرضا اصفهانی بود ولی پس از مهاجرت به تهران شیوه و سبک استاد عمادالکتاب و استاد محمدرضا کلهر را دنبال نمود و از شاگردان شاخص میرعماد محسوب شد .
علی منظوری به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و توانمندترین هنرمندان خوشنویس در ایران و استان مرکزی مشهور و معروف بود و در خصوص وی می‌توان گفت : او یکی از پرچمداران این هنر در کشور بود. آثار زیادی از خط و هنر او به یادگار مانده که برخی از آثار این خوشنویس هنرمند، خوشنویسی کتاب‌های گلستان و بوستان سعدی، رباعیات خیام، رسم المشق خط نستعلیق، رساله صفوت و منتخب تفسیر قرآن منظوم صفی‌علیشاه، لیلی و مجنون نظامی، ملخص خمسه نظامی و قطعات و مرقعات و کتیبه‌هائی است که در نقاط مختلف این مرز و بوم جای گرفته‌اند .
این استاد برجسته و هنرمند نامی سرانجام در خردادماه ۱۳۲۹ هجری شمسی برابر با ماه شعبان ۱۳۶۹ هجری قمری در تهران دارفانی را وداع نمود و پیکرش به شهر مقدس قم منتقل شد و در این شهر به خاک سپرده شد .
استاد منظوری علاوه بر هنر خوشنویسی از فضل و کمال هم سرشار بود، به طوری که در اولین برخورد ذوق ادبی و مشرب عرفانیش نمودار می‌شد . وی در ادبیات فارسی و علوم قدیمه و غریبه و منشآت و ادبیات عرب دستی توانا داشت و در خلوت اشعاری نغز می‌سرود که این اشعار آینه تمام نمای صفای باطن و اخلاق نیک و دیگر سجایای اخلاقی وی بود .
* – فرید منظوری متولد ۱۳۳۱ فرزند استاد عباس منظوری است که مراحل مقدماتی و تکمیلی خوشنویسی را نزد پدر هنرمندش طی نموده و در این هنر بنا به تائید اهل فن به استادی رسیده و رموز و ظرایف این هنر را به هنرجویان آموزش می‌دهد . از آثار وی که در حقیقت نسل سوم از خوشنویسان خاندان منظوری است می‌توان به خوشنویسی گزیده دیوان شمس تبریزی چاپ انتشارات اقبال در ۲۱۶ صفحه اشاره کرد .
* – اویس وفسی فرزند ابوالقاسم که ضمناً نوه استاد علی منظوری و خواهرزاده استاد عباس منظوری است، در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی در تفرش متولد شد . وی زبان و ادبیات فارسی و عربی را در دارالعلوم العربیه نزد حاج شیخ احمد نجفی فرا گرفت و در نوجوانی مراحل مختلف خوشنویسی را علاوه بر بستگان نزدیک، به صورت ویژه از محضر استاد سید حسن میرخانی و استاد سید حسین میرخانی فرا گرفت و در این هنر خصوصاً در خط شکسته نستعلیق ریز و درشت به استادی رسیده که همگان بر این امر معترفند .

اشتراک این خبر در :